|
|
Wiadomości ogólne |
Podstawa prawna:
Cel ochrony: Zachowania i ochrona cennych ze względów naukowych i dydaktycznych wychodni skał z rzadko spotykanymi minerałami i licznymi śladami dawnych prac górniczych związanych z wydobywaniem rud kruszcowych.
Powierzchnia: 25,00 ha.
Położenie: gm. Chęciny.
Zakres ochrony: rezerwat częściowy.
Opis. Rezerwat obejmuje masyw Miedzianki (354 m n.p.m.), położony na północny zachód od Chęcin, zbudowany głównie z wapieni środkowego dewonu, z elementami skał górnego dewonu, karbonu, permu i triasu. Skały te zawierają bogate rudy miedzi (ok. 50%) oraz w mniejszej ilości związki baru, ołowiu, antymonu, bizmutu, srebra, arsenu, cynku i żelaza. Występują tu niespotykane gdzie indziej minerały miedzi tj. miedziankit, staszycyt, lubeckit (dwie ostatnie nazwy upamiętniają nazwiska Staszica i Druckiego-Lubeckiego). Dowodów na występowanie związków miedzi w skałach nie trzeba szukać głęboko. W wielu miejscach powierzchnie niektórych skał zabarwione są przez związki miedzi na niebiesko (azuryt) lub zielono (malachit).
Historia. Rudy miedzi odkryto tu i wydobywano prawdopodobnie już od XIV w. (a być może jeszcze w starożytności). Najstarszy dokument pisany potwierdzający wydobywanie miedzi pochodzi z 1478 r. i dotyczy pozwolenia uzyskanego od Kazimierza Jagiellończyka przez mieszczanina i żupnika chęcińskiego Jana Karasia na założenie w pobliskiej wsi Polichno huty miedzi (przerabiającej miedź z Miedzianki). Rozkwit górnictwa i hutnictwa nastąpił w XVI i w 1. poł. XVII w. Po upadku, próby eksploatacji podejmowali Austriacy (po III rozbiorze w latach 1795-1809), Stanisław Staszic i Ksawery Drucki-Lubecki. Od 1902-1919 r. pozyskiwaniem miedzi zajęli się bracia Stanisław i Bolesław Łaszczyńscy, którzy prawdopodobnie jako pierwsi na świecie, wykorzystali do tego metodę elektrolizy. Eksploatację rudy prowadzono jeszcze po II wojnie światowej, w latach 1949-1954. Wyeksploatowanie złoża oraz odkrycie rud miedzi na Dolnym Śląsk spowodowało ostateczne zamknięcie kopalni.
Zwiedzanie rezerwatu. Po dawnych pracach pozostały ślady w postaci hałd, szpar, szybów i sztolni. Góra kryje w swym wnętrzu ok. 4 km chodników, z czego obecnie dostępny jest 400 metrowy ciąg znany jako sztolnia "Zofia". Rozpoczyna się on od jaskini krasowej lub jako sztolnia "Łaszczyńskich". W środku tunelu znajduje się niebezpieczny ślepy szyb, do którego w 1966 r. wpadł i zginął samotny turysta. Penetrując otaczający teren można prześledzić, jak na przestrzeni wieków przebiegał rozwój technik górniczych - od wydobycia rudy metodą szybikową, szybikowo-szparową, po wykute w skałach potężne sztolnie i szyby.
Na uwagę zasługuje również porastająca wzniesienie roślinność m.in. irga zwyczajna i czarna, dziewięćsił bezłodygowy, bluszcz pospolity i zawilec wielkokwiatowy. Szczyt wzgórza stanowi doskonały punkt widokowy.
Widok ze szczytu Miedzianki.
|
|
|
| Data ostatniej modyfikacji: 25.07.2006 |
© 2003-2006 Ryszard Jedynak |
|
.gif)