|
|
Notka biograficzna |
Ksiądz Jan Wiśniewski ur. 3.05.1876 r. we wsi Krępa Kościelna (położonej między Iłżą a Lipskiem), zm. 7.06.1943 r. w Borkowicach; historyk Kościoła, badacz przeszłości, wybitny społecznik i duszpasterz, kolekcjoner pamiątek narodowych.
Ks. Jan Wiśniewski, 1918 r.
|
Był jedynym dzieckiem Michaliny z Maleckich i Aleksandra Ignacego Wiśniewskiego, administratora i współwłaściciela Krępy. W 1879 r. zmarła jego matka, a trzy lata później ojciec. Po śmierci ojca opiekowała się nim jego babka Scholastyka Malecka, z którą zamieszkał w Radomiu.
Pierwsze nauki pobierał w Lipie (koło Krępy). Następnie uczył się w prywatnej szkole Piotra Biernackiego w Radomiu. W 1892 r. ukończył gimnazjum męskie w Radomiu, z promocją do piątej klasy. W 1893 r. wstąpił do Seminarium Duchownego w Sandomierzu. Wszystkie święcenia otrzymał z rąk Antoniego Ksawerego Sotkiewicza, biskupa sandomierskiego. W 1896 r. przyjął święcenia mniejsze w kościele Św. Ducha, a w 1898 r. święcenia subdiakonatu i diakonatu w katedrze sandomierskiej. W dniu 29.06.1899 r. w kościele pod wezwaniem św. Michała w Sandomierzu został wyświęcony na kapłana.
Od 1.08.1899 r. rozpoczął pracę jako wikary kolejno: w Kozienicach, Cerekwi, Ćmielowie i Stromce. W 1906 r. dostał polecenie objęcia nauki religii w niższych szkołach żeńskich, w szkole niedzielnej rzemieślniczej oraz na pensji Julii Waręskiej w Radomiu. Od 1913 r. związał się na stałe z parafią Borkowice, gdzie pełnił funkcję proboszcza aż do swej śmierci.
Z relacji wiemy, że borkowicki proboszcz w chwilach wolnego czasu chętnie rozmawiał ze swymi parafianami. Nieodłącznymi atrybutami w czasie jego podróży po parafialnych miejscowościach były pióro i zeszyt. Zapisywał on wtedy skrzętnie wszystkie swe uwagi i spostrzeżenia. Przy okazji zbierał on również - wzorem etnografa Oskara Kolberga - legendy, pieśni, przysłowia, wierszyki czy zagadki. Ten obszerny materiał etnograficzny zachował się w Archiwum Parafialnym w Borkowicach.
Wybuch drugiej wojny światowej mocno ograniczył działalność proboszcza na wszystkich płaszczyznach jego pracy. Dla Borkowic okupacja hitlerowska rozpoczęła się w dniu 8.09.1939 r. Ksiądz Wiśniewski postanowił pozostać w Borkowicach. Na krótko przed wejściem Niemców kazał zacementować ufundowaną przez siebie tablicę pamiątkową na domu parafialnym, w którym miały zamieszkać zakonnice. Tablica ta informowała o 600. rocznicy zwycięskiej bitwy Polaków nad Niemcami w 1331 r. pod Płowcami. Z relacji wiemy, że od początku wojny do końca swego życia proboszcz pozostawał pod kontrolą Wehrmachtu, którego siedzibą był pałac rodziny Dembińskich w Borkowicach. Proboszcz wzywany przez Niemców na rozmowy popadł w przygnębienie i rzadko kiedy wychodził poza plebanię. Na dodatkowe utrudnienie w życiu i pracy składały się jego problemy zdrowotne. Na początku lipca 1941 r. doznał wylewu krwi do mózgu i został częściowo sparaliżowany. Odzyskał jednak przytomność i od 1 sierpnia odprawiał Msze święte. Niemniej powrót do pełni zdrowia i sił okazał się już niemożliwy.
Zmarł po długotrwałej chorobie w dniu 7.06.1943 r. w Borkowicach i został pochowany na tutejszym cmentarzu.
Ksiądz Jan Wiśniewski odznaczał się żarliwym patriotyzmem i zaangażowaniem społecznym. Zakładał ochronki, straż pożarną, sklepy spółdzielcze, różne stowarzyszenia i kluby. Przyczynił się do powstania kilku szkół na terenie swojego probostwa, założył też bibliotekę parafialną i kolportował prasę.
Jego dorobek piśmienniczy jest bogaty i zróżnicowany od monografii historycznych począwszy przez prace literackie i hagiograficzne, artykuły, wiersze i bajki na utworach scenicznych skończywszy. Szczególne miejsce zajmują Dekanaty: 14 tomów zawierających ilustrowane rycinami, mapami, zdjęciami i uzupełnione tekstami źródłowymi opisy parafii oraz miejscowości w diecezji sandomierskiej, kieleckiej, częstochowskiej i dalszych rejonach Polski - dziś pomnikowe dzieło o zasobach kultury tych ziem.
W uznaniu licznych zasług ks. Jan Wiśniewski uhonorowany został m.in. dyplomem uznania Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego za pracę na polu znawstwa przeszłości Sandomierskiego i zorganizowanie Muzeum PTK w Radomiu (1936), krzyżem kawalerskim orderu Polonia Restituta (1938).
Źródło
- Jarosław Fidos, Daniel Olszewski: Ksiądz Jan Wiśniewski 1876-1943. Życie i działalność. Wydawnictwo "Jedność". Kielce 2000.
|
|
|
| Data ostatniej modyfikacji: 28.10.2006 |
© 2006 Ryszard Jedynak |
|
.gif)