|
|
Wiadomości ogólne |
Największa manierystyczna rezydencja magnacka na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej wzniesiona w Ujeździe. Olbrzymia siedziba w typie palazzo in fortezza (wł. 'pałac otoczony fortyfikacjami'), o bogatym układzie architektonicznym i programie ideowym. Nazwa Krzyżtopór wywodzi się od dwóch kamiennych rzeźb, krzyża i topora, do dziś strzegących bramy. Krzyż świadczył o gorliwym katolicyzmie, topór to herb pierwszych właścicieli (Ossolińskich).
Historia
Zamek wznoszono w latach 1627-1644 dla Krzysztofa Ossolińskiego - wojewody sandomierskiego, wg projektu włoskiego architekta Ottaviano Masceriniego lub Vignoli (?). Projekt pierwotny zmodyfikował nadworny artysta Ossolińskich Wawrzyniec Senes, uważany również za twórcę kolegiaty w pobliskim Klimontowie.
Budowlę miano rozplanować według kalendarza. 4 dziedzińce odpowiadały porom roku, 7 wież - dniom tygodnia, 12 sal - miesiącom, 52 pokoje - tygodniom, a 365 okien - dniom roku.
Wnętrza urządzono z niezwykłym rozmachem i przepychem - nawet żłoby w stajniach były marmurowe. Fasadę ozdobiły wizerunki przodków, krewnych i powinowatych właściciela. Całość stanowiła jedną z najkosztowniejszych budowli swego czasu porównywalną z Wersalem.
Zamek często zmieniał właścicieli. Po 1650 r. został własnością Kalinowskich, następnie: Wiśniowieckich, Morsztynów, Paców, Sołtyków, Łempickich i Orsettich.
Otoczony legendą podsandomierski zamek swoją świetnością cieszył się tylko jedenaście lat. W latach 1655-57 zamek został zdobyty i obrabowany przez Szwedów w czasie potopu. Ostateczny cios zadały mu walki podczas konfederacji barskiej (1768-72).
Stan obecny
Znakomicie zachowane mury budowli zostały w latach 80. XX w. zabezpieczone przywracając zamkowi dawną sylwetkę. Obecnie dobrze zachowane ruiny udostępniono turystom. Miejsce wykorzystywane jest również do rozgrywania turniejów rycerskich.
Ruiny zamku.
|
|
|
| Data ostatniej modyfikacji: 14.09.2007 |
© 2003-2007 Ryszard Jedynak |
|
.gif)